Zadwórze 2008 - Polskie Termopile

„Nadaremnie wróg się sili,My nie damy Lwowa skraść!Będziem piersią go broniliChoćby przyszło trupem paść!” Zadwórze zasłynęło jako miejsce heroicznej bitwy wojny polsko-bolszewickiej w 1920r. Tu 17 sierpnia 1920r. 330 ochotników, głownie młodzieży pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego stanęło do walki z przeważającą wielokrotnie i dobrze uzbrojoną sowiecką konnicą Siemiona Budionnego, a gdy zabrakło amunicji nie poddali się, walczyli do końca kolbami karabinów. Bitwa trwała 11 godzin. W walce zginęło 318 bohaterów, 12 dostało się do niewoli. Ofiara życia młodych obrońców nie była daremną, pozwoliła na przemieszczenie wojsk polskich i obronę Lwowa. Walka przeszła do historii oręża polskiego jako „Polskie Termopile”. Z powodu zmasakrowania ciał rozpoznano jedynie zwłoki pięciu poległych żołnierzy, w tym kpt. Bolesława Zajączkowskiego, które przeniesiono na Cmentarz Orląt we Lwowie i złożono w symbolicznej kwaterze, zwanej „zadwórzańską”. Pozostali, nierozpoznani polegli obrońcy Lwowa zostali pochowani na cmentarzyku w miejscu ostatnich walk. Usypano tu 20 metrowy kurhan i wzniesiono na nim ( w 1927r.) pomnik w kształcie słupa granicznego zwieńczonego krzyżem. Na pomniku u stóp kurhanu w 1928r. umieszczono napis „Orlętom poległym 17 sierpnia 1920r. w walkach o całość Ziem Kresowych”.

Zbiorowa mogiła obrońców Zadwórza do wybuchu II wojny światowej była miejscem kultu narodowego. Corocznie 17 sierpnia przybywała ze Lwowa do Zadwórza pielgrzymka a także organizowano marsz zadwórzański polskich żołnierzy w pełnym rynsztunku z Zadwórza do Lwowa.

Od kilku już lat na uroczystości zorganizowane przez Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie w rocznicę bitwy, do Zadwórza przybywają liczne pielgrzymki aby oddać hołd poległym „Orlętom”. W tym roku w niedzielę 17 sierpnia, w 88 rocznicę bitwy, do Zadwórza przybyli liczni pielgrzymi z Rzeszowa, Leżajska, Stalowej Woli, Kolbuszowej, Mielca, Lwowa i Przemyśla. Przemyśl był licznie reprezentowany przez młodzież: z Zespołu Szkół z Oddziałami Integracyjnymi im. Orląt Lwowskich, II LO im. K .Morawskiego, harcerzy ZHP Komendy Hufca Ziemi Przemyskiej im Orląt Lwowskich, harcerzy „ Czarnej Trzynastki” ZHR, strzelców Związku Strzeleckiego „Strzelec” oraz przedstawicieli przemyskich Rodzin Kresowych. Pierwszy raz w uroczystościach wzięła udział 18 osobowa grupa motocyklowa z Mielca.

Uczestnicy uroczystości zebrali się pod kościołem OO. Karmelitów we Lwowie, skąd kolumna autobusów z przedstawicielami społeczności polskiej Lwowa oraz z pielgrzymami z Polski udała się do Buska, gdzie na kwaterze Legionistów, przy krzyżu pośrodku białych grobów udekorowanych biało-czerwonymi szarfami, delegacje złożyły wieńce i kwiaty.

Niektóre grupy w tym także przemyscy pielgrzymi udali się na cmentarz „ Obrońców Lwowa ”gdzie po modlitwie w intencji poległych „Orląt Lwowskich”, zapalono znicze na grobach dowódców Bitwy Zadwórzańskiej. Na płycie głównej cmentarza złożono wieniec w imieniu mieszkańców Przemyśla i zapalono znicze.

Główne uroczystości odbyły się w Zadwórzu obok kurhanu. Wartę przy obelisku na kurhanie i pomniku przy torach kolejowych pełnili „Strzelcy” z przemyskiego Związku Strzeleckiego, a także harcerze ZHP. Duchowym przewodnikiem przemyskiej pielgrzymki był ks. Prałat Stanisław Czenczek- kapelan przemyskich harcerzy. Obecni byli m.in.: sekretarz stanu kancelarii Prezydenta RP Andrzej Legutko, Konsul RP we Lwowie- Marcin Zieniewicz. Licznie reprezentowane było Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie z Prezesem Janem Franczukiem oraz Prezesem Honorowym kpt. Eugeniuszem Cydzikiem .

W uroczystościach uczestniczył również Przedstawiciel Administracji Rejonu Busk –Genadij Buławinko i Przedstawiciele Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej. Przybyli również „Strzelcy” z Rzeszowa, Kolbuszowej, Stalowej Woli. Uroczystość uświetniła orkiestra Ochotniczej Straży Pożarnej z Leżajska.

Uroczystość rozpoczęto Mszą Św. polową koncelebrowaną pod przewodnictwem JE ks. B-pa. Leona Małego ze Lwowa z udziałem księży kresowych z Buska, Piotra Smolki z Przemyślan i Leszka Pankowskiego ze Złoczowa. Homilię wygłosił ks. prałat Stanisław Czenczek. W homilii ks. Stanisław Czenczek podkreślił duże znaczenie bitwy pod Zadwórzem zwanej „Polskimi Termopilami”. „Bitwa ta jak i wcześniejsza 15 sierpnia pod Warszawą i Radzyminem zwana „Cudem nad Wisłą” złożyły się na zwycięstwo Polski nad bolszewizmem w 1920r. W dalszych słowach homilii powiedział : „Przyszliśmy tutaj, aby uczyć się wielkiej wartości jaką jest wolność, wolność która wyrosła z ofiary ich życia. Naród to ziemia, ludzie i groby, dlatego stajemy przed tymi mogiłami, aby uczyć się miłości, wolności i czynienia dobra. Dla tak licznie zgromadzonej tutaj młodzieży to wielka lekcja miłości Ojczyzny, która zawsze potrzebuje naszej ofiary. Słyszymy ostatnio, że warto być Polakiem miedzy innymi dlatego, że mamy tak wspaniałą historię. Chcemy budować lepszą przyszłość między narodami: Polski, Ukrainy i innymi. Chcemy uczyć się miłości, która nie zabija, ale podnosi człowieka i wyciąga do niego rękę”.

Po mszy św. i powitaniu uczestników uroczystości przez Konsula RP we Lwowie –Pana Marcina Zieniewicza wysłuchaliśmy wystąpień oficjalnych gości m.in: sekretarza stanu kancelarii Prezydenta RP –ministra Andrzeja Legutko i przedstawiciela Administracji Rejonu z Buska. Natomiast w swoim wystąpieniu Pani Maria Mirecka-Loryś - Dyrektor Kongresu Polonii Amerykańskiej z Chicago uczestnicząca od kilku lat w uroczystościach, podziękowała organizatorom i wszystkim uczestnikom za udział w uroczystości a szczególne podziękowania skierowała do licznie zgromadzonej młodzieży. Starszy, szesnastoletni brat Pani Mireckiej brał udział w bitwie pod Zadwórzem, ranny dostał się do niewoli, skąd zbiegł, a od 1933do 1986 był kapłanem na Kresach.

Na zakończenie, tradycyjnie już harcerze przemyskiej Czarnej trzynastki ZHR wykonali autorską pieśń „Kwiaty Zadwórza”. Następnie złożono wieńce i zapalono znicze przy obelisku, pomniku u stóp kurhanu oraz grobach żołnierzy. Mam nadzieję, że „Zadwórze – Polskie Termopile” jako miejsce „Pamięci Narodowej” doczeka się utwardzonej drogi dojazdowej, aby nie tylko motocykliści, ale także wycieczki autokarowe na Kresy mogły dojechać do cmentarza i pomnika by oddać hołd bohaterom, którzy oddali swoje życie za Polskę i Lwów.

Pod koniec naszej pielgrzymki, po długim oczekiwaniu na odprawę graniczną w Medyce, pożegnaliśmy zmęczonych motocyklistów, których czekała jeszcze nocna jazda do Mielca. Powiedzieliśmy sobie- „Do spotkania za rok w Zadwórzu”.

z kresowym pozdrowieniem
Stanisław Szarzyński - organizator przemyskiej pielgrzymki

Kwiaty Zadwórza

Kwiaty Zadwórza czy pamiętacie
Tamtą sierpniową letnią noc,
Gdy młody harcerz stał na warcie,
Dbając o swych przyjaciół los?
Wyszło ich ze Lwowa ponad trzystu,
Powstrzymać konnej armii trzon
Obronić Polskę od bolszewizmu,
Z męstwem zbudować chwały tron.

Ref.

Termopile, Polskie Termopile,
Tam ofiara młodej polskiej krwi;
Pod kurhanem we wspólnej mogiłe
Wolna Polska harcerzom się sni


Lasy Zadwórza, czy pamiętacie
Jak pod osłoną waszych drzew
Biegł do ataku młody harcerz,
Od kul wroga na mchu legł?
Poleglo ich tam ponad trzystu,
Ofiara męstwa dała plon,

Gdy dzikie hordy bolszewizmu,
Potknęły się o Polski dom.

Ref.

Termopile, Polskie Termopile...


Trawy Zadwórza , czy pamiętacie
Tamten sierpniowy letni zmierzch,
jak rozsiekani bagnetami,
Gdy brakło kul, by bronić się?
Kresowa ziemio, żyzna, bujna,
Zroszona morzem polskiej krwi,
Zachowaj pamięć o Zadwórzu
I przypominaj tamte dni

Ref.

Termopile, Polskie Termopile...